Egzersize bağlı astım, tıbbi adıyla egzersize bağlı bronkokonstriksiyon (EIB), fiziksel aktivite sırasında solunum yollarının daralmasıyla oluşan bir durumdur. Genellikle egzersiz sırasında ya da sonrasında:
-
Öksürük
-
Hırıltı
-
Göğüste sıkışma
-
Nefes darlığı
-
Olağandışı yorgunluk
gibi belirtilerle kendini gösterir. Tedavi edilmezse ciddi ve hatta hayatı tehdit eden sonuçlara yol açabilir.
Neden Olur?
EIB’nin kesin nedeni bilinmese de, uzmanlar bazı tetikleyicilere dikkat çekiyor:
-
Soğuk ve kuru hava: Ağızdan alınan kuru hava, bronşları tahriş eder.
-
Yüzme havuzlarındaki klor gibi kimyasal maddeler.
-
Yoğun egzersiz sırasında ağızdan hızlı soluk alıp verme.
Bu durum hem astımı olanlarda (%90 oranında) hem de astımı olmayanlarda görülebilir.
Belirtiler Ne Zaman Başlar?
-
Egzersiz başladıktan 5-20 dakika sonra ortaya çıkar.
-
Egzersizi bıraktıktan 5-10 dakika sonra da başlayabilir.
-
Tedavi edilmezse bir saate kadar sürebilir.
Teşhis Nasıl Konur?
1. Tıbbi öykü ve fizik muayene
2. Akciğer fonksiyon testi (spirometri)
3. Egzersiz yükleme testi – Koşu bandında kontrollü egzersiz
4. Metakolin yükleme testi – Hava yollarının hassasiyetini ölçmek için
Tedavi Yöntemleri
Kısa Süreli Kullanılan İlaçlar:
-
SABA (kısa etkili beta-agonistler): Albuterol gibi
-
İpratropium bromür (Atrovent HFA)
Egzersizden 15-30 dakika önce kullanılır. Semptomları hızlı şekilde hafifletir.
Uzun Süreli Kullanılan İlaçlar:
-
İnhale kortikosteroidler
-
Kombinasyon inhalerleri
-
Lökotrien değiştiriciler (not: bazı ciddi yan etkileri olabilir, mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalı)
Önleme İpuçları
-
Egzersizden önce en az 15 dakika ısınma yapın.
-
Burnunuzdan nefes alın, ağızdan değil.
-
Soğuk havalarda egzersiz yaparken atkı veya maske takın.
-
Yoğun hava kirliliğinden ve alerjenlerden uzak durun.
-
Egzersiz sırasında su içmeyi unutmayın.
-
Çocuğunuz etkileniyorsa, öğretmen ve antrenörlerle paylaşılacak bir eylem planı hazırlayın.
Egzersize Uygun Sporlar
-
Yüzme (nemli ortam avantaj sağlar)
-
Yürüyüş
-
Bisiklet
-
Yoga
-
⚾ Golf, beyzbol gibi kısa süreli aktiviteler
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Egzersiz astımı tetikler mi?
Evet, astımı olmayan kişilerde bile görülebilir.
Geçici midir?
Belirtiler genellikle 1 saate kadar sürebilir. İlaçlarla daha kısa sürer.
Hangi egzersizler tetikleyebilir?
Soğuk/kuru havada yapılan egzersizler, klorlu alanlar, uzun süreli dayanıklılık gerektiren sporlar tetikleyebilir.
YORUMLAR