Kolesterol, vücudun hücrelerini ve hormonlarını üretmek için ihtiyaç duyduğu mumsu bir maddedir. Karaciğer, kolesterolün yaklaşık %75’ini üretirken, geri kalanı gıdalardan alınır. Normal seviyelerde kolesterol faydalıdır; ancak fazla miktarı damar tıkanıklığına neden olur.
Yüksek Kolesterol Belirti Verir mi?
Yüksek kolesterol genellikle belirti vermez. Fakat yıllar içinde damar duvarlarında biriken plaklar, ateroskleroza ve kalp hastalıklarına zemin hazırlar.
Kolesterol Testi Ne Zaman Yapılmalı?
20 yaş üstü bireylerin, dört ila altı yılda bir kolesterol testi yaptırması önerilir. Açlık lipid profili ile LDL (kötü), HDL (iyi) ve trigliserit düzeyleri ölçülür.
LDL ve HDL Kolesterol Nedir?
-
LDL (Kötü Kolesterol): Atardamarlarda plak oluşturur. 100 mg/dL altı sağlıklı kabul edilir.
-
HDL (İyi Kolesterol): LDL’yi temizler. Ne kadar yüksekse o kadar iyidir.
Trigliseritler ve Toplam Kolesterol
Trigliseritler fazla kalori ve şekerin vücutta depolanma şeklidir. 150 mg/dL üzerindeki değerler kalp hastalığı riskini artırır. Toplam kolesterol, LDL, HDL ve VLDL’nin toplamıdır.
Kolesterol ve Beslenme
Doymuş yağ ve trans yağlar, LDL seviyesini artırır. Kolesterol açısından zengin gıdalar (yumurta, karides) sınırlı miktarda tüketilebilir. Günlük sınır: sağlıklı bireyler için 300 mg.
Risk Faktörleri Neler?
-
Yüksek yağlı diyet
-
Genetik yatkınlık
-
Aşırı kilo
-
İlerleyen yaş
-
Menopoz sonrası östrojen azalması
Çocuklarda Kolesterol Takibi
2-19 yaş arası bireylerde kolesterol seviyesi 170 mg/dL’nin altında olmalıdır. Çocuklarda erken önlem, kalp hastalıklarının önüne geçebilir.
Kolesterolü Düşürmenin Yolları
-
Lif Tüketimi: Tam tahıllar, baklagiller ve sebzeler
-
Sağlıklı Yağlar: Zeytinyağı, avokado, fındık
-
Akıllı Protein: Balık, soya ürünleri
-
Düşük Karbonhidrat: HDL’yi artırır
-
Kilo Vermek: Kolesterol seviyesini olumlu etkiler
-
Egzersiz: Haftada en az 150 dakika
-
Sigarayı Bırakmak: HDL’yi yükseltir
İlaç ve Bitkisel Tedavi
Statinler ve kolesterol emilim inhibitörleri sık kullanılan ilaçlardır. Sarımsak, çemen otu, yeşil çay ve enginar yaprağı gibi takviyeler de destekleyici olabilir.
Kolesterol Geri Döndürülebilir mi?
Dean Ornish’in çalışmaları; diyet, egzersiz ve stres yönetiminin, tıkanmış damarları bir miktar açabileceğini göstermektedir.
YORUMLAR