Son yıllarda her tartışma için yanlış kullanılsa da, gerçek “Gaslighting” ciddi bir duygusal istismardır. Eşiniz, patronunuz veya bir arkadaşınız doğru bildiğiniz şeylere meydan okuyarak akıl sağlığınızı sorgulamanıza neden oluyorsa, bu gizli tehlikeyle karşı karşıya olabilirsiniz.
Gaslighting, bir bireyin başka bir birey üzerinde güç ve kontrol sağlamak amacıyla kullandığı, kurbanın kendi hafızasını, algısını ve muhakeme yeteneğini sorgulamasını sağlayan bir psikolojik manipülasyon yöntemidir.
‘Gaslighting’ Terimi Nereden Geliyor?
Bu kavram, adını 1938 yapımı “Gas Light” (Gaz Lambası) adlı oyundan ve ardından çekilen ünlü filmden alır. Hikayede kurnaz bir koca, evdeki gaz lambalarını her gün biraz daha kısar. Karısı ışığın azaldığını söylediğinde ise bunu hayal ettiğini iddia ederek kadını yavaş yavaş delirdiğine ikna etmeye çalışır.
Birinin Size Manipülasyon Yaptığını Nasıl Anlarsınız?
Gaslighting uygulayanlar (gaslighter), sizi kontrol etmek için şu teknikleri kullanır:
-
İnkar Etme: Söyledikleri bir şeyi asla söylemediklerini iddia ederler.
-
Küçümseme: Duygularınızı dile getirdiğinizde sizi “çok hassas”, “takıntılı” veya “hayalperest” olmakla suçlarlar.
-
Suçlama: Olayları öyle bir anlatırlar ki, mağdur olan taraf onlar, suçlu olan taraf sizmişsiniz gibi görünür.
-
Yalan Söyleme: Gözünüzle gördüğünüz bir gerçeği bile ısrarla reddederek sizin algılarınızla oynarlar.
Gaslighting’in Hayatımızdaki Farklı Yüzleri
Bu manipülasyon sadece ikili ilişkilerde yaşanmaz:
-
İş Yerinde: Patronunuzun size verdiği sözü (örneğin zam veya terfi) hiç vermemiş gibi davranması.
-
Tıbbi Gaslighting: Doktorun şikayetlerinizi “psikolojik” diyerek geçiştirmesi (kadınlarda daha sık görülür).
-
Sosyal İlişkilerde: Bir satış elemanının veya tanıdığınızın, sizin onay vermediğiniz bir şeyi onaylamışsınız gibi iddia etmesi.
Manipülasyondan Kurtulmak İçin 3 Kritik Adım
Eğer manipüle edildiğinizi hissediyorsanız şu stratejileri uygulayın:
-
Kayıt Tutun: Konuşmaları not alın veya yazılı iletişim (e-posta/mesaj) tercih edin. Gerçeği kanıtlayan belgeler, şüpheye düştüğünüzde size dayanak olur.
-
Destek Ağı Kurun: Durumu tarafsız bir gözle görebilecek güvenilir arkadaşlarınıza danışın.
-
Sınır Çizin: Net sınırlar belirleyin. Eğer kişi gerçekleri çarpıtmaya devam ediyorsa, o kişiyle iletişimi minimuma indirin veya ilişkiyi sonlandırın.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Almalısınız?
Zamanla kendinizi sürekli özür dilerken, basit kararlar vermekte zorlanırken veya “Ben eskiden böyle biri değildim” derken buluyorsanız, bu durum ruh sağlığınızı derinlemesine etkilemiş demektir. Bir psikolog veya terapistten destek almak, özgüveninizi ve gerçeklik algınızı yeniden inşa etmenize yardımcı olur.
YORUMLAR